Yr Athro’n Fardd Cenedlaethol

Welsh Books Council

Yr Athro’n Fardd Cenedlaethol - 13 Gorffenaf 2006

Mae’r Athro Gwyn Thomas wedi ei benodi’n Fardd Cenedlaethol Cymru, gan olynu Gwyneth Lewis yn y swydd. Ei rôl, meddai, fydd cyflwyno barddoniaeth i gynulleidfa eang, gan annog beirdd i hyrwyddo’u cerddi ymhlith plant. Mae’n awdur 16 o gyfrolau o gerddi, gydag un arall i ymddangos eleni.

Mae'r datganiad isod yn ymddangos ar wefan yr Academi:

Mae’n bleser gan yr Academi gyhoeddi taw’r Athro Gwyn Thomas fydd Bardd Cenedlaethol Cymru yn ystod y flwyddyn nesaf, gan ddilyn ôl troed Gwyneth Lewis, y cyntaf yn y swydd.

Yn llenor ac yn fardd uchel ei barch, mae’r Athro Emeritws Gwyn Thomas yn gyn-Athro Adran y Gymraeg, Prifysgol Cymru Bangor. Fe’i ganed yn 1936 yn Nhanygrisiau ac fe’i magwyd ym Mlaenau Ffestiniog. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Sir Ffestiniog, Coleg Prifysgol Cymru, Bangor a Choleg Iesu, Rhydychen.

Y Traddodiad Barddol
Mae wedi cyhoeddi 16 cyfrol o farddoniaeth a sawl cyfrol o feirniadaeth lenyddol, addasiadau a chyfieithiadau, gan gynnwys y clasur Y Traddodiad Barddol. Lluniodd fersiwn i blant o Bedair Cainc y Mabinogi, chwedl Culhwch ac Olwen, a Chwedl Taliesin, a lluniodd gyfieithiadau Saesneg o’r rhain ar y cyd â Kevin Crossley-Holland. Yn ddiweddar cyhoeddodd gyfrol, yn Gymraeg a Saesneg, gyda lluniau gan Margaret Jones ar Y Brenin Arthur. 

Llunyddiaeth
Mae’n gefnogwr brwd o’r traddodiad ffilm yng Nghymru, ac yn un o arloeswyr llunyddiaeth – sef cyfuniad o ffilm a barddoniaeth; un o’r cerddi cynharaf un ar gyfer y teledu oedd Cadwynau yn y Meddwl, ei gerdd yntau am Martin Luther King. Roedd yn un o’r beirdd a ymddangosodd yn y ffilm Dal: Yma / Nawr yn 2001, ac addasodd chwedlau’r Mabinogi ar gyfer ffilm animeiddiedig S4C yn 2002 gyda’r sêr rhyngwladol Matthew Rhys a Ioan Gruffudd. Fe gyfieithodd i’r Gymraeg addasiadau animeiddiedig o gyfres o ddramâu Shakespeare ar gyfer S4C, ac ef a luniodd sgript O’r Ddaear Hen, ffilm arswyd a gyfarwyddwyd i’r Bwrdd Ffilmiau Cymraeg gan Wil Aaron.

Gweledigaeth Gwyn
Ei obaith yn rhinwedd ei swydd fel Bardd Cenedlaethol Cymru yw: "Ceisio tynnu sylw at feirdd Cymru a’u cerddi, a cheisio dangos fod barddoniaeth yn ffordd unigryw o ymateb i’r byd yr ydym ni’n byw ynddo."

Penblwydd
Yn ystod ei dymor bydd Gwyn Thomas yn dathlu ei ben-blwydd yn 70. Bydd yn cyflwyno’i waith yn gyhoeddus ac yn ysgrifennu cerddi yn ymateb i ddigwyddiadau o bwys. Bydd yn annerch aelodau’r Academi yn y Cinio Blynyddol ym Mhorthmeirion ar 17 Medi gyda’r cyfarwyddwr ffilm byd-enwog Peter Greenaway. Ym mis Tachwedd 2006 bydd Gwyn Thomas yn cymryd rhan mewn cynhadledd ym Mhrifysgol Bangor ar farddoniaeth yn y ganrif newydd. 

Cyn diwedd ei dymor bydd Barddas yn cyhoeddi ei gyfrol ddiweddaraf o farddoniaeth, Teyrnas y Tywyllwch, cyfres o gerddi sydd yn sôn am hil-laddiad yn y gorffennol ac erledigaeth yr Iddewon yn yr ugeinfed ganrif. Yn ogystal, bydd Gwasg Gwynedd yn cyhoeddi ei hunangofiant.

Nol i'r Rhestr Newyddion